Ogrencilerin Nukleer Santral Ziyareti




Türk Nükleer Mühendislik  öğrencileri dünyanın ilk nükleer santralinde

Rusya Ulusal Nükleer Araştırmalar Üniversitesi Moskova Fizik Mühendisliği Enstitüsü’nde (MEPhI) eğitim gören Türk öğrenciler dünyanın ilk nükleer güç santralini ziyaret etti. Santral, Rusya’nın Obninsk şehrinde 26 Haziran 1954 tarihinde işletmeye açıldı. Santralin yaklaşık yarım asır boyunca başarılı bir şekilde hizmet veren reaktörü 29 Nisan 2002 tarihinde işletmeden çıkarıldı.

Hazırlık sınıfında eğitim gören Türk öğrenciler, nükleer enerji tarihinde önemli bir yeri bulunan Obninsk Nükleer Santrali’nin (NGS) tanıtım gezisine katıldı. 2 saatten fazla süren gezi sırasında geleceğin Türk nükleer uzmanları birçok yeni bilgi ile yerinde karşılaştı. Geziye katılan öğrencilere ilk santralin kurulması fikrinin, nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanılmasının öncülerinden olan ünlü bilim adamı Sovyet fizikçi İgor Kurçatov’a ait olduğu anlatıldı. İlk nükleer güç santralinin işletmeye açılması o dönemde taşıdığı önem itibariyle ilk uzay uçuşu ile kıyaslanıyordu. Yabancı basında ilk nükleer santralin işletmeye açılması ile ilgili haberler Sovyetler Birliği’nin bilim ve teknik başarılarına ilgi uyandırmıştı. Sadece ilk 20 yılda Obninsk NGS, 85 ülkeden 2200 heyet tarafından ziyaret edildi. İlk nükleer santralin çalıştırılması nükleer enerjinin insanlık yararına kullanılmaya başlandığı çağ olarak tarihe geçti.

Santral gezisinin rehberi Mikhail Gaydin, Obninsk NGS’nin inşaatının 3 yılda tamamlandığını dile getirdi. Gaydin “Dünyanın ilk nükleer güç santrali AM-1 su soğutmalı uranyum-grafit kanal tipi tek reaktör ile donatılmıştır. Nakliye (deniz) tesisinde kullanılması planlanan bu reaktörün ismi, başlangıçta “Deniz Atomu” anlamına gelen “atom morskoy” kelimelerinin baş harflerinden oluşan kısaltmaydı. Ama reaktörün boyutları fazla büyük olduğundan daha sonra nükleer güç santralinde kullanılması kararlaştırılmış ve 5 MW gücündeki reaktör ismi (AM-1) yine “Barışçıl Atom” anlamına gelen “atom mirny” kelimelerinin baş harflerinden oluşmuştur” diye konuştu. Elli seneye yakın bir süre boyunca herhangi bir kaza meydana gelmeksizin faaliyet gösteren santral, nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla sınırsız kullanılabilirliğini kanıtladı. Öğrenciler, Obninsk NGS reaktörünün elektrik üretiminin yanı sıra deney ve araştırmalar ile tıpta kullanılan izotopların üretiminde de kullanıldığını gördüler.

Hazırlık sınıfı öğrencisi Uğur Zal, 1986 yılında Ukrayna’da meydana gelen olayların orada bir deney gerçekleştirmeye çalışıldığından kaynaklandığını duyduğunu, bunun doğru olup olmadığını sordu. Mikhail Gaydin  “Bugün meydana gelen olaylar konusunda yeterince gerekçe var. Onlardan birisi insan faktörüdür. Ama “3+” nesil modern nükleer santrallerinin sadece aktif değil, aynı zamanda en ufak arıza durumunda bile insan eli değmeden reaktörü durdurabilecek pasif güvenlik sistemlerine de sahip olduklarını vurgulamak istiyorum. Son verilere göre dünya genelinde elektrik enerjisinin %16’sı nükleer santrallerde üretilmektedir. NGS’nin faaliyetinin tüm aşamalarında gerekli güvenlik önlemlerine uyulması durumunda, nükleer enerji üretiminin kullanımı sadece yarar sağlar. Çünkü NGS, sadece güvenilir, kesintisiz elektrik enerjisi olmakla kalmamakta, ayrıca yenilikçi teknoloji, bilim, tıp, sanayinin gelişimi anlamına da gelmektedir”

Öğrencilerden Emre Can Obninsk NGS ziyareti ile ilgili şunları söyledi: “Gezi çok hoşuma gitti. Daha öncesinde dünyadaki ilk nükleer santralin gerçekten de Rusya’da inşa edildiğini bilmiyordum. Türkiye nükleer enerji üretimini geliştirecek. Çünkü ülkemizde elektriğe duyulan talep her geçen yıl sadece artmakta. Umarım, yakın gelecekte kendimiz sadece ülkemizde değil, diğer ülkelerde de NGS inşa etmeyi başarırız.”

MEPhI’nin Hazırlık Bölümü’nde eğitim alan Türk öğrenciler, ilk nükleer güç santrali bünyesinde bulunan eğitim ve müze kompleksinde sergilenen parçalara de büyük ilgi gösterdi. NGS ziyareti sırasında öğrencilere refakat eden Akkuyu NGS A.Ş. Eğitim Programları Müdürü Anna Chekeres müze kompleksi yetkililerine, kendilerine gösterilen ilgiden dolayı teşekkür etti. Chekeres şu anda Rusya’da eğitim gören Türk öğrencilerin, Türkiye’de yüksek  teknoloji sektörünü geliştirme gibi eşsiz bir fırsat yakaladıklarının ve eğitimlerini başarı ile tamamlamaları durumunda Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk nükleer santrali olan Akkuyu NGS’de çalışacaklarının altını çizdi.